In 2030 moet elke Belg klaar zijn om de volgende crisis het hoofd te bieden
Zullen we in 2030 geleerd hebben van een decennium vol klimatologische, gezondheids- en technologische crisissen? Tijdens de hittegolf van juni 2026 gingen opnieuw levens verloren door gebrek aan middelen en coördinatie tussen de hulpdiensten. Niet alleen het klimaat verandert: onze hele samenleving wordt voortdurend op de proef gesteld door deze omwentelingen. Telkens opnieuw hetzelfde patroon: verbijstering, bewustwording, en dan de eeuwige terugkeer naar de orde van de dag.
Het wordt hoog tijd dat Belgen, individueel én collectief, zich actief voorbereiden op onwaarschijnlijke of zelfs onverwachte gebeurtenissen. Waarom? Het Belgische solidariteitssysteem is vandaag ontworpen om iedereen te beschermen in een stabiele en voorspelbare wereld. Maar we beseffen niet altijd hoe afhankelijk die zekerheid ons maakt. Denken dat de tekortkomingen tijdens de overstromingen in Wallonië in 2021 slechts een uitzonderlijk geval waren, getuigt van kortzichtigheid.
De crisissen die komen, zullen ons verrassen. Het zijn niet de middelen die ons ontbreken, maar wel de nodige mentaliteitsverandering.
De staat heeft ons overigens bewezen dat de tijden veranderd zijn: in april 2026 lanceerde het ministerie van Binnenlandse Zaken een communicatiecampagne om Belgen aan te sporen om enkele dagen zelfstandig te overleven. Dat gebaar kan gelezen worden als de aanzet tot een nieuw sociaal contract. Weliswaar moet de staat de ultieme garant van de collectieve bescherming blijven. Onze regeringen moeten duidelijk aangeven wat zij kunnen garanderen, hun middelen concentreren waar alleen zij kunnen optreden, en burgers in staat stellen om de eerste uren te overbruggen.
Een sterke staat is geen staat die belooft overal, onmiddellijk en voor iedereen aanwezig te zijn.
Water, een lamp, wat medicijnen, een radio, een evacuatieplan: dat alles is gewoon gezond verstand. Het stelt de hulpdiensten bovendien in staat zich te concentreren op de meest kwetsbaren.
Deze verantwoordelijkheid ligt ook bij de gezinnen en de buurten. Elk gezin zou de juiste reflexen moeten kennen: hoe te reageren bij een waarschuwing, waar betrouwbare informatie te vinden, waar en hoe beschutting te zoeken. Elke straat zou moeten weten wie de oudere, geïsoleerde, zieke of minder mobiele personen zijn. Het is dus een individuele inspanning die via de gemeenten en wijkcomités gekoppeld moet worden aan het collectieve niveau.
Onze scholen en bedrijven hebben ook een rol te spelen. Momenteel leiden we jongeren op om te slagen in een stabiele wereld. De school zou jongeren eerder moeten leren samenwerken onder stress, betrouwbare informatie van geruchten te onderscheiden, en te handelen zonder op een perfecte hiërarchie te wachten. Bedrijven kunnen ook een maatschappelijke rol spelen: opleiding in eerste hulp, voorbereiding van teams op stroomuitval, cyberaanvallen en evacuaties.
In 2030 slaat België mogelijks definitief de bladzijde van de stabiliteit om. Belgen moeten voortaan hun eigen voorbereiding op crisissen organiseren. Niet uit angst, maar omdat het de voorwaarde is voor een samenleving die overeind blijft wanneer de staat het niet meer aankan. Denk aan die oudere buurvrouw die alleen op de derde verdieping woont: weten we of zij water heeft voor drie dagen? Zullen we bij haar aankloppen wanneer de hittegolf terugkeert? Want een democratie zonder actieve burgers is slechts een samenleving van rechten, zonder tegenhanger van plichten.
